Motorlar Havada Durursa Ne Olur?

Yolcu uçaklarının motorlarının itme kuvvetleri toplam olarak, uçağın toplam ağırlığının %30 ile %35 oranını dikey şekilde kaldırabilecek kadardır. Uçakların aerodinamik yapısı sayesinde daha fazlası gerekmemektedir.

Bir uçağın ihtiyacı olan motorlardan daha güçlüsünü kullanmak teknik açıdan sorun yaratmaz fakat, özellikle günümüzde her kuruşun hesaplandığı havacılık sektöründe ihtiyacın üzerinde kuvvetli motorlar kullanmak pahalıya patlayan bir uygulama olur.

Uçağın sahip olduğu motorların hepsi gerektiği gibi çalıştığı sürece gereğinden fazla güçlü motorlara ihtiyaç yoktur. Fakat örneğin iki motorlu bir uçakta olur da motorlardan bir tanesi devre dışı kalırsa, işte sorun o zaman başlar. Çünkü, her ne kadarda yolcu uçakları uçuşlarını sürdürecekleri yüksekliğe ulaştıktan sonra uçuşu sürdürmek için toplam güçlerinin %70 ile %80 ‘ni ne ihtiyaç duysalar da kaybolan bir motorun karşısında geriye kalan ”Maximum Continuous thrust (MCT)” (motorun uzun süreli çalıştırılabileceği maksimum itiş gücü) modun da çalışsa da, uçağın uçuş yüksekliğini koruması imkansızdır.

Uçağın hızı düşeceği için uçuş yüksekliği azaltılmalıdır. Daha alçakta hava yoğunluğu arttığı için sürtünme katsayısı artar ve buda uçağın menziline olumsuz etki eder. Her ne kadarda iki motorlu uçaklarda kanat altında tek olması kanadın aerodinamik yapısını pozitif etkilese de ve, kanadın dışına doğru ek bir olmaması ve kanat yapısının güçlendirilmek zorunda kalınmaması uçağın ağırlığını da düşürse de, tüm bu olumlu durumlar yinede 2 motorlu bir uçağın tek motorunu kaybetmesi, 4 motorlu bir uçağın tek motorunu kaybetmesinden daha fazla engel çıkarır.

En önemlisi de dört motorlu bir uçağın tek motoru devre dışı kaldığında menzili yaklaşık %10 düşerken, iki motorlu bir uçağın tek motoru devre dışı kaldı mı menzili %20 düşmesidir.

Bu sebeple otoriteler uygulamaları ile iki motorlu uçakların olası bir kaybında uçabilecekleri minimum uçuş süresini modellere ve uçağın donanımına göre belirlerler. Örneğin 120, iki motorlu bir uçağın tek motorunu kaybetsede 120 dakika daha uçabileceğini söyler ve o uçak için uçuş planlaması yapılırken, rotası boyunca acil durumlar için inebileceği hava meydanlarının uçağa uzaklığının en fazla 120 dakika olması şartını koşar.

Nedir?
 (Extended-range Twin-engine Operation Performance Standards)’in kısaltması (acronym). Daha kısa olarak Extended-range Twin Operations da deniyor. ICAO tarafından belirlenmiş çift motorlu uçakları kapsayan bir standard. Çift motorlu uçakların, acil durumda inmeleri gereken diversion airportlarından en fazla bir saat uzaklıkta olmaları kuralını, daha yüksek zaman aralıklarına taşıyor. Havacılık çalışanlarının arasında Engines Turn or Passengers Swim olarak da adlandırılır.

Açılımı ”Extended-range Twin-engine Operational Performance Standards” olan , iki motorlu yolcu ve kargo uçaklarının olası bir motorun devre dışı kalması halinde en yakın havalalanına sağlıklı bir şekilde ulaşılmasını garanti altına alan kuraldır. Aslında bu uygulamanın kökünde açılımı ”Extended Range OPerationS” olan ve EROPS adı verilen kurallar yatar fakat EROPS ikiden fazla motorlu uçaklar içinde geçerli olduğu için ve iki motorlu uçakların örneğin bir okyanusu geçerken güvenirliği daha fazla tartışma yarattığı içim EROPS pek bilinmez.

Günümüzde artan güvenliği ve optimize edilen aerodinamik yapı sayesinde 370 izni Airbus A350 için çıkmıştır ve Airbus, A350 modeli için 420 ‘yi almak için çalışmalar yürütmektedir.

Bazı uçak modellerinin ’ları:

  • Boeing B737 (400/500/600); 120
  • Airbus A320 serisi; 180
  • Boeing B737NG serisi; 180
  • Boeing B757 /B767 ; 180
  • Airbus A330 ; 240
  • Boeing B777-300ER; 330
  • Boeing B787; 330
  • Airbus A350; 370

Bir Cevap Yazın