Hürkuş

Hürkuş

  • Türü Temel eğitim uçağı, Keşif-gözlem uçağı, Yakın hava desteği uçağı
  • Ulusal köken Türkiye
    Üretici
  • İlk uçuş 29 Haziran 2013
  • Hizmete giriş 2018
  • Durumu Seri üretim aşamasında
  • Ana kullanıcı Türk Hava Kuvvetleri
  • Üretim sayısı 4
  • Değişimleri -A, ,
  • Websitesi Hürkuş Tai

Milli Gururumuz Türkiye’nin İlk Yerli ve Milli Eğitim Uçağı Hürkuş

  • HÜRKUŞ A: EASA ile CS-23 gereksinimlerine göre sertifikalandırılan temel konfigürasyon
  • HÜRKUŞ B: Entegre aviyonikler (HUD, MFD, INS/GPS, Görev Bilgisayarını kapsayan) ile geliştirilmiş konfigürasyon
  • HÜRKUŞ C: Pilot eğitim ihtiyacının yanı sıra; hafif taarruz ve silahlı keşif görevlerinin, düşük maliyet ve yüksek hassasiyetle yapılabilmesi için geliştirilmektedir.

 

Hürkuş

TUSAŞ Hürkuş ya da  Hürkuş, TUSAŞ tarafından tasarlanan ve geliştirilen, “Türk Başlangıç ve Temel Eğitim Uçağı Projesi”nin ürünü olan eğitim uçağıdır. Adı Türk Pilot ve Mühendis Vecihi Hürkuş’tan esinlenerek verilmiştir.

Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı (HÜRKUŞ) Geliştirme Programı, Mart 2006’da Savunma Sanayii Müsteşarlığı ile  arasında imzalanan anlaşma ile yürürlüğe girmiştir. Gece ve gündüz görev yapabilme kabiliyetine sahip HÜRKUŞ eğitim uçağı ile intibak, görerek, aletli uçuş, seyrüsefer, gece ve kol uçuşu eğitimleri yapılabilecektir.

Program kapsamında iki ayrı uçak konfigürasyonu geliştirilmektedir :
HÜRKUŞ A: EASA ile CS-23 gereksinimlerine göre sertifikalandırılan temel konfigürasyon
HÜRKUŞ B: Entegre aviyonikler (HUD, MFD, INS/GPS, Görev Bilgisayarını kapsayan) ile geliştirilmiş konfigürasyon

konfigürasyonunun ilk uçağı yer testleri ile taksi testlerini tamamlamasını takiben 29 Ağustos 2013 tarihinde TUSAŞ, Kazan tesislerinde “İlk Uçuşunu” başarıyla gerçekleştirmiştir. Avrupa Sivil Havacılık Otoritesi (EASA) ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından verilen uçuş izni sonrasında, planlamalara uygun olarak HÜRKUŞ, ilk uçuşunu iniş takımı açık olarak yapmış, 9500 ft yüksekliğe tırmanarak kumanda yüzeylerinin ilk kontrollerini tamamlamıştır. 33 dakika süren uçuş sonrasında HÜRKUŞ başarılı bir iniş gerçekleştirmiştir. Proje kapsamında üretilen TC-VCI kuyruk numaralı 2 nolu prototip uçağın uçuş testleri ise 10 Eylül 2014 tarihinde başlamıştır.

İki prototip uçak ile şu ana kadar yapılan 530 sorti uçuşta 567 saat havada kalınmıştır. Bu uçuşlarda 356 knot sürate, 35.500 ft irtifaya çıkılmış, 6.3g görülmüştür. Uçuşlarda; sistem fonksiyon testleri, hava veri sistemi kalibrasyonu, kararlılık ve kontrol testleri, acil durum testleri, düşük sürat, detaylı stall ve aerodinamik konfigürasyon testleri, spin testleri, kararlılık ve kontrol testleri, performans testleri, havada motor susturma testleri, aerobatik ve operasyon testleri, yüksek hız ve çırpınma testleri vb. icra edilmiştir.
Uçuş testlerinin yanı sıra üretilen 2 ayrı yapısal uçakta uçağın dayanımı ve ömür ve hasara tolerans testleri başarı ile icra edilmiştir. Proje kapsamında EASA ve SHGM’ye gönderilmek üzere 545 adet doküman hazırlanmıştır. Bakım ve idameye yönelik tüm dokümanlar hazırlanmıştır. Yapılan tüm bu çalışmalar neticesinde 11 Temmuz 2016 tarihinde HÜRKUŞ Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı için “TT32 Uçak Tip Sertifikası” SHGM’den alınmıştır. Aynı gün içinde EASA da “EASA Geçerli Kılınan Tip Sertifikası” ile SHGM’nin söz konusu Sertifikası tüm Avrupa ülkeleri için geçerli kılınmıştır. Böylece HÜRKUŞ, Avrupa Sivil Havacılık Otoritesi’nden tip sertifikası alan ilk Türk uçağı olmuştur. HÜRKUŞ-A Projesi’ne yönelik kabul işlemleri devam etmekte olup 2016 yılı sonuna kadar kabul faaliyetlerinin tamamlanması planlanmaktadır.26 Eylül 2013 tarihinde yapılan SSİK’te, Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın 15 adet yeni nesil temel eğitim uçağı ihtiyacının karşılanması amacıyla TUSAŞ ile HÜRKUŞ uçaklarının seri üretimini öngören teklifi üzerinden sözleşme görüşmelerine başlanması kararlaştırılmıştır. Bu karar sonrası yapılan çalışmalar ve görüşmeler sonucunda 26 Aralık 2013 tarihinde HÜRKUŞ-B Sözleşmesi imzalanmış olup üretim ve montaj işlemleri devam etmektedir.

Hürkuş Tasarım Özellikleri

  • Üstün aerodinamik performans, TUSAŞ tasarımı özgün kanat profili
  • 1,600 shp PT6A-68T Pratt & Whitney Kanada turboprop motor
  • Beş palli alüminyum Hartzell HC-B5MA-3 pervane
  • Martin-Baker Mk T16N 0/0 fırlatma sandalyesi
  • Ters uçuş kabiliyeti
  • Arka kokpitte yüksek görüş açısı,
  • Farklı fiziksel boyutlardaki pilotlar için tasarlanmış ergonomik kokpit
  • Kabin Basınçlandırma Sistemi (nominal 4.16 psid)
  • Uçakta Oksijen Üretim Sistemi (On-Board Oxygen Generating System-OBOGS)
  • Anti-g Sistemi
  • Kokpit İklimlendirme Sistemi (Buhar Çevrimli Soğutma)
  • Kuş çarpmalarına karşı güçlendirilmiş kanopi
  • Askeri eğitim uçaklarına özgü yüksek şok dayanımlı iniş takımları
  • “Hands On Throttle and Stick” (HOTAS)

Hürkuş Performans

Maksimum Seyir Hızı 310 KCAS (574 km/sa)
Perdövites Hızı (iniş konfigürasyonu) 77 KCAS (143 km/sa)
Maksimum Tırmanma Hızı (@deniz seviyesi) 4370 ft/dak (22 m/s)
Azami Servis İrtifası 34700 ft (10577 m)
Maksimum Havada Kalma Süresi (@15,000 ft) 4 sa 15 dak
Maksimum Menzil (@15,000 ft) 798 Deniz mili (1478 km)
Kalkış Mesafesi (@deniz seviyesi) 1605 ft (489 m)
İniş Mesafesi (@deniz seviyesi) 1945 ft (593 m)
G Limitleri +7 / -3,5g

Hürkuş Geliştirilmesi

2006 yılının Mart ayında SSB ile TUSAŞ arasında imzalanan anlaşma ile “Türk Başlangıç ve Temel Eğitim Uçağı Projesi” yürürlüğe girmiştir. HÜRKUŞ eğitim uçağı projesi çerçevesinde, özgün bir eğitim uçağı prototipinin tasarlanması, geliştirilmesi, test ve doğrulamasının yapılması, üretiminin ve sertifikasyonunun gerçekleştirilmesi, ve sisteme ait teknik veri paketinin oluşturulması hedeflenmiştir. HÜRKUŞ, EASA CS 23 kurallarına göre tasarlanmış, sertifiye edilmiştir. Gece ve gündüz görev yapabilme kabiliyeti ile öğretmen ve öğrenci pilotun arka arkaya oturduğu, tek turboprop motorlu bir tasarım sahiptir. Uçak ayrıca, genel kullanım, aletli uçuş, seyrüsefer ve formasyon eğitim aşamalarını gerçekleştirebilme özelliklerini de taşımaktadır. Standart uçak sistemlerinin yanı sıra, kabin basınçlandırma, koltuk fırlatma sistemi ve uçak üzeri oksijen üretimi sistemine (OBOGS) sahiptir. 2014 yılının Aralık ayı içerisinde Milli Savunma Bakanlığından yapılan açıklamada ilk HÜRKUŞ’un 2018 yılında Türk Hava Kuvvetlerinin envanterine alınmasının öngörüldüğü belirtilmiştir

Hürkuş Genel Özellikleri

HÜRKUŞ uçağı aynı zamanda “glass/cam kokpit” olarak bilinen tamamen dijital elektronik gösterge sistemlerine sahiptir. Bu dijital elektronik göstergelerin temel amacı kokpitteki aşırı miktarda gösterge saati kalabalığını azaltarak pilotların kontrol yeteneklerini artırmaktır. Elektronik dijital göstergelerin kullanımı verilerin pilota, muharip uçaklardaki bütünlük içerisinde ulaştırılmasını sağlayacaktır. Bu anlamda HÜRKUŞ oldukça çağdaş ve yüksek teknoloji kullanan bir eğitim uçağı olacak ve pilotları muharip uçaklara hazırlayacaktır. Tüm uçuş, yatış-dönüş, suni ufuk ve durum göstergeleri, motor göstergeleri ve uçak sistemlerine ait göstergeler 2 ana LCD ekranda pilota iletilecektir. Bunun dışında yedek uçuş göstergesi de bağımsız bir LCD ekran olacaktır. Tüm seyrüsefer ve iletişim ekipmanları tek bir elektronik panelden kontrol edilecek, bu da kontrollerin oldukça düzenli olmasını sağlayacaktır. Bu üstün elektronik yetenekleri HÜRKUŞ’u sınıfının en iyilerinden biri yapmaktadır. Tahminlere göre 2010 lu yıllarda dünya ordu ve hava yollarının envanterlerindeki eğitim uçaklarının pek çoğu ekonomik ömrünü doldurmaktadır. Dolayısı ile yüzlerce eğitim uçağı açığından oluşan ciddi bir Pazar beklenmektedir. Bu nedenle HÜRKUŞ’un EASA’dan sertifiye edilmiş ve sınıfında üstün özellikler taşıyan bir uçak olması oldukça önemlidir. Üstün elektronik özellikleri ve bir eğitim uçağı için sıra dışı olan uçak sistemleri (OBOGS, 0/0 fırlatma koltuğu gibi…) sayesinde bir jet uçağındaki sistemlere oldukça yakındır. Dolayısı ile HÜRKUŞ temel pilotaj eğitimi yanı sıra muharip pilotların temel eğitimlerinde de kullanılabilecek bir uçaktır. Projede gelişmiş elektronik, mekanik ve aerodinamik özelliklerin gerçekleştirilebilmesi için kalabalık bir ekip çalışmıştır.

Ayrıca HÜRKUŞ’un farklı modelleri için çalışmalar da başlamıştır. Sahil Güvenlik Komutanlığı için Keşif ve Gözetleme amacıyla kullanılacak bir türevi geliştirilmektedir.

HÜRKUŞ uçağı aynı zamanda TUSAŞ mühendisleri tarafından geliştirilen uçuş kontrol yazılımını içeren merkezi kontrol bilgisayarlarını da taşımaktadır.

İnsan makine arayüzünün uygun bir şekilde sağlandığı, pilot güvenliği; pilot rahatlığı, kullanılabilirlik, güvenlik ve idame edilebilirlik kriterlerinin ergonomik açıdan da düşünüldüğü bir uçak olacaktır. HÜRKUŞ’ta teknik özelliklerin sağlanmasının yanı sıra ürünün insan ilişkisi ile ilgili çalışmalarda yapılmaktadır.

12 Temmuz 2016’da Avrupa Havacılık Emniyet Ajansı (European Aviation Safety Agency / EASA) ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM)’nden tip sertifikalarını, İngiltere Farnborough International Airshow (FIA) sırasında almıştır. Alınan sertifikalar için 18 Ağustos’ta da Ankara Tusaş tesislerinde tören düzenlenmiştir. Törende konuşan Milli Savunma Bakanı Fikri Işık, Hürkuş projesinde yerlilik oranının %60’lara geldiğini ve amaçlarının %80’ler seviyesine gelmek ve nitelik artışı yakalamak olduğunu belirtti.

HÜRKUŞ, A (Temel eğitim uçağı), B (Askeri eğitim uçağı) ve C (Silahlı yakın hava desteği uçağı) olmak üzere üç farklı konfigürasyonda üretilecektir.

Hürkuş-B’nin Geliştirme Takvimi

Hürkuş’un askeri versiyonu olan Hürkuş-B’nin ilk uçuşunu 2017 yılında yapması; ilk uçağın ise 2018 yılında teslim edilmesi planlanıyor. Proje kapsamında, TUSAŞ, 2019 yılına kadar 15 adet uçağı, Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na teslim edecek.

Hürkuş-C’nin Geliştirme Takvimi

Hürkuş ile aynı sınıftaki uçaklar, hafif yer taarruz görevleri için de kullanılıyor. TUSAŞ da Hürkuş’un benzer görevleri yerine getirebilmesi için, Hürkuş-C sürümü üzerinde Hava Kuvvetleri Komutanlığı ile koordinasyon içinde çalışıyor.

Savunma uzmanları Hürkuş-C’nin silahlandırılarak terörle mücadeleye yapacağı en büyük katkının hava harekatlarının maliyetinin azaltılması olacağını belirtiyor. Hürkuş-C sayesinde F-16’ların kalkış sayısı azalacak, maliyetler aşağıya çekilecek. Uzun havada kalış ve yakın atış desteği verecek olan milli uçakta lazer güdümlü füzelerin dışında iki tane 12.7 milimetrelik makineli tüfek bulunuyor. Kanat altındaki podlara 8’er km menzile sahip 2×2 UMTAS ile 2×4 Cirit takılacak Hürkuş-C, yine Roketsan üretimi lazer güdümlü roket Mızrak ile birlikte eğitim bombaları BDU33 ve MK106 da kullanabilecek. Hürkuş-C’nin envantere girmesiyle TSK’nın hava harekatlarında çeşitlilik sağlayacağı kaydediliyor. Uzmanlar 2018 yılında TSK’nın yakın hava desteğini Bayraktar TB2 İHA, T-129 ATAK, Hürkuş-C ve Silahlı ANKA ile dörde çıkaracağını ifade ediyor.

Hürkuş-C; silah sistemleri dışında termal görüntüleme ve nişangah sistemine, zırhlandırılmış yapı, kendini koruma sistemi, gece görüş uyumlu sayısal kokpit ve gelişmiş aviyonik sistemlere sahip olmasının yanında dijital güvenli haberleşme ile video ve veri linki sayesinde görüntü aktarımı da yapabilecek. Silahlı İHA’dan en büyük farkı taşıma kapasitesi olan Hürküş-C; 7 adet harici yük istasyonuyla 1500 kilograma kadar harici yük kapasitesine, 4 saati geçen uzun havada kalma süresine ve dar alandaki yüksek manevra kabiliyetine sahip olacak. ucaklar.org

2018 yılında TSK envanterine girmesi planlanan Hürkuş-C’nin silahlı versiyonu TSK’nın özellikle terörle mücadelede çok ihtiyaç duyduğu yakın hava desteğini sağlayacak.

07 Nisan 2017’de HÜRKUŞ uçağının ilk silahlı modelinin LUMTAS füzesi atış testi Karapınar’da bulunan Milli Savunma Bakanlığı Atış Test ve Değerlendirme Grup Komutanlığında başarı ile gerçekleştirildi.

Hürkuş-A’nın Performans Özellikleri

  • Elektronik Güç Yönetim Ünitesine sahip 1.600 shp PT6A-68T Pratt & whitney Canada turboprop motor
  • 5 palli alüminyum Hartzell HC-B5MA-3 pervane
  • Martin-Baker MK T16N 0/0 fırlatma sandalyesi
  • 30 saniye ters uçuş kabiliyeti
  • Ergonomik kokpit
  • Kuş çarpmalarına karşı güçlendirilmiş kanopi
  • Arka kokpitte yüksek görüş açısı
  • Uçakta oksijen üretim sistemi
  • Kabin basınçlandırma sistemi
  • Askeri eğitim uçaklarına özgü yüksek şok dayanımlı iniş takımları
  • Anti-g Sistemi
  • Kokpit iklimlendirme sistemi
  • Hands On Throttle and Stick (HOTAS / Pilotun, levye ve gaz kolundan uçağın tüm temel işlevlerini kontrol edebilmesi)

Hürkuş-A’nın Teknik Özellikleri

  • Performans
    • Maksimum Seyir Hız: 574 km/sa (310 KCAS)
    • Perdövites Hızı (iniş konfigürasyonu): 143 km/sa (77 KCAS)
    • Maksimum Tırmanma Hızı (deniz seviyesi) : 22 m/s (4370 ft/dak)
    • Azami Servis İrtifası : 10577 m (34700 ft)
    • Maksimum Havada Kalma Süresi (15,000 ft) : 4 sa 15 dak
    • Maksimum Menzil (15,000 ft) : 1478 km (798 Deniz mili)
    • Kalkış Mesafesi (@deniz seviyesi) : 489 m (1605 ft)
    • İniş Mesafesi (@deniz seviyesi) : 593 m (1945 ft)
    • g limitleri : +7 / -3,5g
  • Güç Kaynağı
    • Motor : 1 x PT6A-68T Pratt & Whitney Kanada turboprop uçak motoru
    • Motor Gücü : 1,600 shp
  • Boyut değerleri
    • Uzunluk : 11.17 m (36 ft 8 in)
    • Kanat Açıklığı : 9.96 m (32 ft 8 in)
    • Yükseklik : 3.70 m (12 ft 2 in)

Hürkuş Kullanıcıları

  •  Türkiye: Türk Hava Kuvvetleri’nde 2 adet TUSAŞ Hürkuş-B (15’i kesin 40’ı opsiyonlu olmak üzere toplam 55 adet sipariş.)

Notlar:

  • Milli uçak Hürkuş, azami hız testlerinde 356 knot/0,67 mach hıza ulaşarak bir rekora imza attı.
  • TAI’den yapılan açıklamada, HÜRKUŞ-B’nin, HÜRKUŞ-A’ya göre daha stabil ve çok daha kapsamlı üretildiği vurgulandı.
  • Türkiye’nin İlk Yerli ve Milli Eğitim Uçağı konumunda bulunan HÜRKUŞ, uluslararası alanda uçabilmesi için gerekli olan sertifikayı da almayı başardı.
  • Milli eğitim uçağımız Hürkuş, Ankara’daki test uçuşunda 9 bin metreden dalışa geçti. Çift kişilik eğitim uçağı, dalış sırasında 659 kilometre hıza çıktı.
  • Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TAI) tarafından tasarlanan yerli eğitim uçağı Hürkuş, hız rekoru kırarak saatte 659 kilometre hıza ulaştı.

Milli Gururumuz Türkiye’nin İlk Yerli ve Milli Eğitim Uçağı Hürkuş

Yazar: Edt. Nefse A.

Edt. Nefse A.
⭐ Editor Flight Attendant ✉️ mail: ucaklarorg@gmail.com ✉️ instagram: @ucaklarorg ✉️ twitter: @ucaklarorg

2 thoughts on “Hürkuş

    froleprotrem

    (27 Şubat 2020 - 09:36)

    Rattling excellent info can be found on web blog. “The American temptation is to believe that foreign policy is a subdivision of psychiatry.” by Robert Francis Kennedy.

    smoretraiolit

    (13 Nisan 2020 - 16:32)

    Howdy! I’m at work surfing around your blog from my new apple iphone! Just wanted to say I love reading through your blog and look forward to all your posts! Keep up the excellent work!

Yorumlar kapalı.