Sinem Koçtaş
Kabin Memuru Koltuğu Jump Seat
JUMP SEAT NEDİR? (GENEL TANIM)
Jump seat, havacılıkta uçuş mürettebatı dışında ama uçuşla ilgili kişilerin (pilot, teknik denetçi, kabin amiri, vs.) seyahat etmesi, görev yapması ya da kalkış/iniş sırasında oturması için tasarlanmış, genelde katlanabilir, sabit ve özel izinli koltuklardır.
Bu koltuklar iki ana gruba ayrılır:
🔹 1. Kokpit Jump Seat
🔹 2. Kabin Jump Seat
1. KOKPİT JUMP SEAT (Observer Seat)
📍 Konumu:
Kokpit içinde, ana pilot koltuklarının arkasında.
Boeing 737 gibi küçük gövdeli uçaklarda 1 adet, geniş gövdeli uçaklarda 2 adede kadar olabilir.
🛠️ Özellikleri:
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Katlanabilir koltuk | Kullanılmadığında duvara katlanır. Yer tasarrufu sağlar. |
| 5 noktalı emniyet kemeri | Güçlü türde, tam vücut kemer sistemi. |
| Kulaklık/Interkom girişi | Kule konuşmalarını duymak için sistem bağlantısı vardır. |
| Oksijen maskesi | Kokpittekilerle aynı oksijen sistemine bağlıdır. |
| Yan kol/katlanabilir tabla | Harita, kontrol formu gibi araçları koymak için küçük sehpa. |
👤 Kimler Kullanır?
Havayolu içi veya dışı gözlemci pilot
Sivil havacılık otoritesi denetçileri
Yeni pilot eğitimi yapan kişiler (line training)
Uçuş görevi olmayan ancak dönüş uçuşunda görevli olacak pilotlar
2. KABİN JUMP SEAT (Cabin Crew Seat)
📍 Konumu:
Kabin içinde, genellikle uçak kapılarının hemen yanında, acil çıkışların yakınında.
Airbus ve Boeing uçaklarında farklı yerlere yerleştirilmiştir (ön kapı, arka kapı, orta çıkışlar).
🛠️ Özellikleri:
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Katlanabilir tasarım | Kalkış ve iniş dışında katlanır ve yer açılır. |
| Yüksek emniyet kemeri | Genelde 4 veya 5 noktalı sabitleyici kemer. |
| Acil durum pozisyonu | Kabin ekibi kalkış ve inişte bu koltuklarda oturur. |
| Telefon/interkom erişimi | Uçak içi anons ve iletişim sistemine erişim. |
| Life vest ve emergency equipment | Koltuğun altında veya yanında bulunur. |
👤 Kimler Kullanır?
Kabin memurları (hostesler)
Kabin amiri
İkinci görevli ekip (etiketli olarak)
“Jump seat travel” yapan uçuş görevlileri (bazen)
✳️ KULLANIM AMAÇLARI
| Amaç | Açıklama |
|---|---|
| Görevli personelin taşınması | Boş dönüş uçuşu yapan pilotların veya kabin görevlilerinin seyahati |
| Denetim ve eğitim | Yeni başlayan personelin eğitimi ya da Sivil Havacılık denetimi |
| Operasyonel destek | Acil durumda uçakta fazladan görevli bulundurulması gerekirse |
🚫 KİMLER KULLANAMAZ?
Sıradan yolcular
Uçuş izni olmayan kişiler
Sivil kişiler ve çocuklar
Havayolu prosedürüne uygunluğu olmayan personel
✍️ Jump seat’ler “iki taraflı izin” gerektirir:
Kokpit jump seat için hem kaptan pilot hem de şirketin izni gerekir.
Kabin jump seat için uçuş planına uygunluk ve operasyon yönetimi onayı gerekir.
🔧 UÇAK MODELİNE GÖRE ÖRNEK YERLEŞİMLER
| Uçak | Kokpit Jump Seat | Kabin Jump Seat |
|---|---|---|
| Boeing 737 | 1 adet | 4–6 adet |
| Airbus A320 | 1 adet | 4–5 adet |
| Boeing 777 | 2 adet | 8–12 adet |
| Airbus A350 | 2 adet | 8–10 adet |
| Boeing 787 | 2 adet | 6–10 adet |
🧳 “JUMP SEAT TRAVEL” NEDİR?
Bazı uçuş personelleri, başka bir havalimanına ulaşmak için uçuşta yolcu koltuğu kalmadığında, jump seat kullanarak ücretsiz veya görevli olarak seyahat eder.
Bu seyahate “deadhead” veya “jump seat travel” denir.
Kokpit jump seat’i kullanılıyorsa genellikle önceden bildirilir ve kaptan onayı gerekir.
